در دنیای پیچیده و پرابهام امروز، آنچه سازمانها و مدیران را از بنبستها عبور میدهد، نه اطلاعات بیشتر بلکه توانایی درک درست مسئله است. بسیاری از شکستها حاصل انتخاب راهحلهای اشتباه نیستند، بلکه نتیجه تعریف نادرست مسئلهاند. شایستگی حل مسئله جایی است که تفکر، قضاوت و اقدام به هم میرسند و آینده حرفهای افراد و سازمانها را شکل میدهند.
در مدیران مدیا، پیشتر به مفهوم شایستگی(Competency) و مدلها وچارچوب شایستگی ها پرداختیم. یکی از بنیادیترین و اثرگذارترین شایستگیها که تقریباً در تمام نقشهای حرفهای، مدیریتی و سازمانی مشترک است، حل مسئله (Problem Solving) است.
حل مسئله بهعنوان یک شایستگی
حل مسئله صرفاً «پیدا کردن راهحل» نیست؛ بلکه ترکیبی از: تفکر تحلیلی، شفافاندیشی، تصمیمگیری آگاهانه، مدیریت سوگیریهای ذهنی و اقدام اثربخش است.تعریف تخصصی حل مسئله:در ادبیات منابع انسانی و مدلهای شایستگی (Competency Models)، حل مسئله یعنی:دانشها (Knowledge)، مهارتها (Skills)، تواناییها (Abilities)، انگیزهها (Motives)، صفات شخصیتی (Traits) و الگوهای خودانگارهای یا نگرشها (Self-concept / Attitudes) میباشند.
«توانایی تشخیص صحیح مسئله، تحلیل علل ریشهای، تولید گزینههای منطقی و انتخاب و اجرای بهترین راهحل در شرایط واقعی.»
این شایستگی معمولاً در کنار شایستگیهایی مانند: تفکر انتقادی (Critical Thinking)، تصمیمگیری (Decision Making)، خلاقیت (Creativity)، تفکر طراحی (Design Thinking)تعریف و ارزیابی میشود.
حل مسئله یک مهارت اکتسابی است، نه یک استعداد ذاتی.
چرا سازمانها و مدیران به شایستگی حل مسئله نیاز دارند؟
حل مسئله، مستقیماً با عملکرد، بهرهوری و بقای سازمانها گره خورده است.
مهمترین دلایل اهمیت آن:
- – افزایش کیفیت تصمیمهای مدیریتی
- – کاهش خطاهای استراتژیک
- – مدیریت بحران و شرایط عدم قطعیت
- – جلوگیری از «حل مسئله اشتباه» (Solving the wrong problem)
- – تقویت مسئولیتپذیری و بلوغ فکری کارکنان
- امروزه سازمانها به دنبال افراد با مهارت حل مسئله (Problem Solver) هستند، نه صرفاً مجریان دستور.
حل مسئله چگونه شکل میگیرد؟ (از تفکر تا اقدام)
حل مسئله مؤثر معمولاً شامل این مراحل است:
- تشخیص دقیق مسئله
- تفکیک نشانهها از ریشهها
- تحلیل شناختی و منطقی
- شناخت سوگیریهای ذهنی
- طراحی و آزمون راهحلها
دقیقاً به همین دلیل است که مطالعه منابع معتبر در حوزه تفکر، ذهن و تصمیمگیری اهمیت بالایی دارد.
حل مسئله، فقط یک مهارت نیست؛
حل مسئله، فقط یک مهارت نیست؛
یک شایستگی محوری است که کیفیت تصمیم، عملکرد و آینده حرفهای افراد را تعیین میکند.
اگر بخواهید این شایستگی را بهصورت پایدار توسعه دهید:
- باید ذهنتان را بشناسید.
- سوگیریها را مدیریت کنید.
– و با منابع معتبر، یادگیری را عمیق کنید، در مدیران مدیا لیست منابع مختلف پادکست، کتاب و فیلم آماده شده است.
دقیقاً به همین دلیل است که مطالعه منابع معتبر در حوزه تفکر، ذهن و تصمیمگیری اهمیت بالایی دارد.
حل مسئله در عمل، در کلاس درس یا اسلایدهای مدیریتی شکل نمیگیرد؛ بلکه در مواجهه با موقعیتهای پیچیده، مبهم و انسانی رشد میکند. مدیران و کارشناسانی که میتوانند مسئله را درست ببینند، معمولاً کسانی هستند که تجربه تحلیل موقعیتهای واقعی، تصمیمهای دشوار و پیامدهای آنها را بهصورت عمیق درک کردهاند. یکی از مؤثرترین ابزارها برای پرورش این سطح از درک مدیریتی و تقویت شایستگی حل مسئله، تحلیل فیلمهای مدیریتی است؛ جایی که تفکر، تصمیمگیری، تعارض، رهبری و خطاهای شناختی در بستر داستانهای واقعی یا شبهواقعی قابل مشاهده و تحلیل میشوند.
در همین راستا، مجموعه «رشد حرفهای به کمک تحلیل مدیریتی فیلم» در مدیرانمدیا، با هدف توسعه شایستگیهایی مانند حل مسئله، تفکر انتقادی و تصمیمگیری طراحی شده است. این مجموعه به مدیران و علاقهمندان توسعه فردی کمک میکند تا با تحلیل سیستماتیک موقعیتهای مدیریتی در فیلمها، توان تشخیص مسئله، تحلیل علل ریشهای و انتخاب راهحلهای اثربخش را در دنیای واقعی سازمان تمرین و تقویت کنند.
